Nire praktiken ondorioak

Aurreragoko sarreran nire praktikum garaiko datu orokorrak eman ditut eta deskribapena egin dut. Oraingo honetan, sistema horretan egin nituen praktiken ondorioak emango ditut.



Egon nintzen hilabete horretan, gauza asko ikasi nituen eskola munduaz. Izan nuen irakasleak, gainera, asko lagundu zidan sistema desberdin hau ulertzeko orduan. Gainera momentu oro, beste irakasle bat banintz bezala sentiarazi ninduen.


Nik eskola kontzertatu batean ikasi nuen. Bertan, metodologia tradizionala erabili izan da beti eta disziplina oso garrantzizko elementua izanik. Praktikak eskatzeko nengoela, Bermeoko ikastolara joateko esperantza nuen baina azken momentuan aldatzea erabaki nuen sistema berri hau ikusteko eta ikasteko posibilitatea nuela konturatu nintzelako. Nik ikasi nuenaren kontrakoa da. Umeari sormenarako bidea aske usten zaio eta autonomoak izaten ikastea oso garrantziskoa dela erakusten da. Gainera, arlo guztiak eguneroko bizitzarekin lotura handia dutela frogatzen da. Bestalde, ebaluatzeko orduan ere, ez da irizpide bat soilik erabiltzen, irakasle ezberdinena baizik.


Nire ustez, gure formakuntza ez da guztiz osatua unibertsitatetik lan mundura irtetzean. Praktikaldi hori oso aberasgarria izan zen bai irakaslearen aldetik eta baita ikasleen aldetik. Oso ondo pasatu nuen baina egia esan oso laburra egin zitzaidan. Gauza asko ikasi ditut umeetaz, gero beste arlo batzuetarako ere aberasgarria zaidan. Bestalde ere ikasi dut, umeak oso desberdin jokatzen dutela irakaslearen eta momentuaren arabera eta hori guztia eguneroko bizitzara ere transladatzen dutela.

Bestalde, esan beharra daukat, Bermeoko herri ikastetxean batik bat, sistema honek arazo handiak ematen dituela. Sistema honek, oso helburu didaktiko eta aberasgarriak ditu gaur egungo hezkuntza munduan. Gainera, umeak hezteko bide ona dela iruditzen zait. Hala ere, hau dena teorian oso polita geratzen den arren, praktikara oso zaila eta ondo eraman beharrekoa dela uste dut. Hemen agertzen da Bermeoko eskola. Teorian, irakasleek "oso" barneratuta dute sistemaren metodologia baina askok porrot egiten dute praktikan jartzerakoan. Irakaslearen aldetik, oso inplikazio handia eskatzen duen sistema da eta teorian ikusten denez, ikaslearekiko (taldean edo bakarka) interakzioa erakutsi behar dute.

Nire ustez, hezkuntza sistema bat ikasle guztientzako egokitua izan behar du eta ez "azkarrak" direnentzat soilik. Gainera, gerora begira, 3. zikloa amaitu eta gero, jarraipen baliagarria eduki behar du. Azken honekin esan nahi dudana da, Bermeon adibidez, 6. maila amaiturik institutora pasatzen dira, hau da, beste eraikin batera batxilergoko ikasleekin konpartitua dagoena, eta bertan hezkuntza tradizionala ematen da. Aldaketa oso nabaria da eta ikasle askok porrot egiten dute aldaketa hori jasaten ez badute.



Aurrerago aipatu bezala, nire praktikumean oso ondo pasatu nuen eta asko ikasi ere baina irakasle moduan aukeratuko ez nuen sistema bat izango zen, Bermeon behintzat.


Ondorioztatuz, esan dezaket oso desberdina dela ikaslearen lekua aldatzea gero irakaslearenean egoteko eta horregatik hemen aipatu dudana oso erraza dela komentatzea hilabete bakarrik egon nintzelako. Datorren hilabetean, nire praktikum II-a hasten naiz eta hiru hilabete emango ditut eskola berean. Askok pentsatu dezakete, kritika egin eta gero ere, bertara noala. Esaten den moduan, kritikatzeko ezagutu beharra dago eta ni horretara noa. Kritikatu dut ikusi izan dudan gutxia eta nire lengusiñarekin bizi izan dudana, horregatik gehiago ikusteko eta ikasteko nahia daukat, kritika eraikitzaile bat sortu ahal izateko.

Amara Berriko ikaslea

Orain erakutsiko dudana, amara berri sisteman urte gutxiz ikasi zuen (bi urtez hain justu) ikasle baten eta hezkuntza tradizionalean ikasi zuen beste ikasle baten laburmetraia da. Bertan eskolari buruz gehienok (hezkuntza tradizionalan ikasi dugunok behintzat) dugun ikuspuntua eta gaur egungo teknologia berrien beharra erakusten dute.




Mila esker Markel Anasagasti eta Lorea Santa Eufemiari.

Amara Berri sistemarekin praktiketak

Hurrengo sarreran teorian erakutsi dudana eta nire praktikum garaian ikasitakoa konparatuko ditut.
Iazko otsailean Bermeoko San Frantzizko herri ikastetxean hasi nituen nire bigarren mailako praktikum I. Bertan, 2.zikloko gela bat tokatu zitzaidan eta unibertsitatean hurrengo txostena eman nuen nire praktikum garaiaren berri emateko.

TXOSTENA

3. eta 4. mailako talde batean egon naiz. Amara Berri sistema izatean, maila ezberdineko umeak elkartzen dira aniztasuna lortzeko. Beraz, 2. zikloan egon naiz. Eskolan soilik D ereduan irakasten da eta ez dago beste posibilitaterik.

Nire gelan 21 ume daude 8 eta 10 urte bitartekoak. Horien artean, mutil bat hiperaktiboa da, medikuak tratatua. Beste bat kanpotarra da baina oso ondo lortu du integratzea eta hizkuntza ikastea. Beste ume bat lehenengo hiruhilabeteak Badajozeko herri baten bizi izan ditu eta handik oso txosten onak ekarri ditu baina errepikatu eta gero ere, 3.mailan ez dakizki kenketak burutzen. Oso atzerapen handia dauka bere ikaskideekin konparatuz gero.

Obrak direla eta, 2.zikloko umeak ikastetxe alboko institutuan daude. Han euren sistema egokitu behar izan dute, daukaten espazio murritzaren arabera. Aldaketa hau dela eta, arlo batzuk ezin dira aurrera eraman. Hoien artean bat Irrati/Telebista arloa da. Espazio murritza izan arren, beste arlo batzuetarako egokitzea lortu dute, hauen adibide, Komertzio edo Ikerketa bezalako arloak dira.

Komertzioan, umeak matematika eguneroko bizitzara transladatzen dute. Gela lau zatitan banatzen da; bertan daude, dendariak, langileak geroxeago erosleak direnak, lantegiko ugazabak eta banketxeko arduradunak.

Denek funtzio zehatza dute, autonomoak dira baina aldi berean, bata bestearen laguntza behar dute txoko guztiak ondo funtzionatzeko. Baliabide moduan, txoko honetarako benetako dirua (Kartoizko euroaren txanpon eta bilete guztiak dituzte) erabiltzen dute, produktuak marraztu egiten dituzte langileek eta eskaera orriak dituzte salerosketak burutzeko. Lanik gabe geratzen direnean, produktuak egin dituztelako (langileak) edo bankura inor ez doalako eta aurrezki fitxa guztiak beteta dauzkatelako edota denda itxita daukatelako, kontularitza fitxak egiten dituzte. Fitxa hauetan, matematikako ariketak daude, eragiketetan erraztasuna lortzen joateko. Esaterako, buruzko kalkuluak lantzeko ariketa asko daude.

Bestaldeko arloetan, lan metodoak dituzte, txoko bakoitzeko lana deskribatzen dituena. Baliabide moduan ez daude liburuak fitxak baizik. Fitxa hauetan andereñoak euren erritmora uzten die aurreratzea. Momentu batean, andereñoak ikusten badu umea oso atzeratua dagoela, arreta deitzen dio eta etxerako lan moduan egin behar duela aginduz.

Ikasle guztiak, lehenengo ordu erdian, hau da, 9etatik eta 9:30ak arte, tutorearekin daude eta bertan atzeratutako lanak egiten dituzte. 9:30etatik eta jolas ordura, bi arlo dituzte 50 minutukoa bakoitza. Jolas ordutik eta jan ordura arte, arlo bakarra dute ordu batekoa. Bestalde, arratsaldean bi klase daukate 45 minutukoa bakoitza.

Gelako giroa ez da txarra orokorrean. Oso partehartzaileak dira irakasleak proposatutako ariketa eta ekintzak burutzeko; betiere kontuan izanik umearen iniziatiba eta gogoa. Talde moduan, ordea, ez daude hain elkartuak. Asko igartzen da 3. eta 4. mailako ikasleen artean, gehienbat nesketan. Mutil ia denak nahiko elkartuak daude baina gero lan egiterako orduan, oso autonomoak dira. Nesken kasuan, alderantzizko egoera gertatzen da. 10 neska bakarrik izateko, talde txikitxoetan banatzen dira. Badaude neska pare bat euren kabuz ibiltzen direnak, integratu gabe. Lan egiterako orduan, ordea, laguntza gehiago eskaintzen dute euren ikaskideei. Azken gauza hau oso garrantzitsua da sistema honetan, txokoetan lan egiten dutelako eta taldeko lana erabat bultzatzen delako. Irakasleak ere parte hartzen du ikasleen arteko harremana sendotzeko baina kasu batzuetan ezinezkoa egiten da ume bakoitzaren izaera dela eta.

Ikasturte hasierako lehen bi asteak, hau da, iraileko hilabetea, normalkuntza prozesuan sartzen dira bai ikasle bai irakasleak. Ikasleek urte horretako norabidea ikusi eta ikasi behar dute eta horretarako duten baliabideak erabiltzen ikasteko prozesua ematen da. Irakasleen aldetik, sartzen diren barriak, sistemaren norabidea ikasi behar dute gero, normalkuntza prozesu horretan ikasleei erakutsi ahal izateko. Normalkuntza prozesu horretan ikasleen arteko harremanak bideratzen dira. Talde aldatzen dute urtero eta ikaskide berriekin ikastera moldatu behar dute. Ziklo bakoitzeko 2. mailako ikasleei errazago ematen zaie integratzea kurtso barriko ikaskideekin, ziurtasun handiagoa dutelako kurtsoarengan eta kurtso horretako nagusienak direlako.

Sisteman desagertu egiten da “gelako irakasle” nozioa; izan ere, irakasle bakoitza Departamentu batean espezializatzen da. Honetan zenbait testuinguru egonkor daude, eta ikasle taldeak aldian-aldian igarotzen dira horietatik.

Metodologi sistema komun bat behar du: IHP, IIK eta irakasle guztien lana artikulatuko duen antolaketa egitura bat. Honetatik esku-hartzeko diseinu komun bat ondorioztatzen da, talde-lanean jardutea eta estrategia komun batzuk garatzea eskatzen duena.

Ikasleen jarraipen zehatzago eta kontrastatuagoa egitea ahalbidetzen du, zeren eta ikasleek aukera baitute irakasle gehiagorekin hartu-emanak izateko, eta baita bere nortasunaren alderdi gehiago erakusteko ere.

Tutoretza kontzeptu espezifiko bat eskatzen du eta ongi definitutako antolaketa egitura bat behar du.

Irakasle guztiak talde-lanean ari direnean sortzen den antolaketa-egiturak hainbat gauza ahalbidetzen eta bultzatzen ditu, hala nola:

· Programen diseinuan eta hauetan sakontzeko moduetan (mintegiak, paraleloak, zikloak...) aberastasun handiagoa.
· Espezializazio handiagoa: departamentu gutxiago-ikasle gehiago.
· Ikasleen jarraipen zabalago eta kontrastatuagoa (sektorea)
· Irakasle berriak bizkorrago integratzea eta bere ekarpenak lehenago eta errazago eskaini ahal izatea.
· Ikastetxean funtzionamendu eta prestakuntza esparru egonkorrak izatea.

Prozesua planifikatzerako orduan, irakasleak departamentuetan, zikloetan eta paraleloetan banatzen dira, astean ordu zehatz batzuk izanik.

Departamentuak hainbat zeregin burutzen direneko guneak dira; zeregin horiek guztiak bizi-jarduera jakin batekin loturik daude, eta jarduera horren inguruan zenbait testuinguru egituratzen dira; testuinguru horietan, ikasleak irakasleekin eta beste ikasleekin harremanak ezartzen ditu. Xedea ikasleak motibatzera eta beren jarduera autonomo eta borondatezkoa indartzera bideratutako zenbait helburu lortzea da.

Zikloen egiturarekin adin ezberdineko ikasleak biltzen dira, aniztasuna areagotzeko eta gizarte elkarrekintza bultzatzeko, banakotasunaren printzipioa eta ziklo programekiko lana – mailakako programak baino zabal eta aberatsagoak uztartuz.

Ikasleak Ziklo bateko Departamentu ezberdinetan taldekatzeko irizpideak era askotakoak dira: sexua, adina, kultur maila, eta abar; helburua aldi berean askotarikoak eta osagarriak diren unitateak moldatzea da.

Paraleloak deitzen dira ziklo bardineko bi departamentuen irakaslegoaren batzarrari non arlo bardineko irakaslegoa batzen den. Bertan, kurtsoaren norabidea eta erritmoa zehazten den.

Mintegiak irakasleen antolaketako egiturak dira, non irakasgai, diziplina edo eremu bakoitzeko curriculuma zehazten baita. Mintegietan diziplina jakin batekin zerikusia duten irakasle guztiek parte hartzen dute. Mintegia koordinatzaile batek koordinatzen du.Mintegiaren xedea ziklo edo etapa ezberdinetan eremu bat ebaluatzeko eduki, helburu eta irizpideak koordinatu, garatu eta ordenatzea da.

Ebaluatzeko orduan, irakasle bakoitzak berak emandako irakasgaiaren arabera ebaluatzen du ikasle bakoitza. Hasieran, bakarko lana da, non irakasleak ikusten duen umearen maila, aurrerapenik edo geldialdirik izan duen, gaiarekiko jarrera, gaia ekoiztu eta garatzeko era, materiala manipulatzeko modua… Gauza guzti horiek kontuan hartu eta gero, irakasleak sektoreka biltzen dira eta ebaluazioa aztertzen dute. Hemen ikuspegi desberdin bi kontuan hartzen dira, ebaluazioa ahalik eta zehatzena izan dadin. Ebaluatu eta gero, ikaslearen gurasoekin hitz egiten da (ez kasu guztietan) umearen hezkuntz prozesua erakusteko eta bere ebaluatzeko era azaltzeko.

Bikoizketa

Iragarki horretan esandako guztiaren adibide, Amara Berri eskolako (Donostia) ume talde baten bideo bikoizketa ikusteko aukera ere badago:

Iragarki bateko iritzia

http://www.elpais.com/solotexto/articulo.html?xref=20060605elpepiedu_5&type=Tes&anchor=elpedupor

El juego como sistema de aprendizaje

La escuela pública Amara Berri de San Sebastián ha consolidado el innovador método educativo que instauró en 1979 M. MARÍN - San Sebastián
EL PAÍS - 05-06-2006

En la escuela pública Amara Berri de San Sebastián, los alumnos no siguen un libro de texto para estudiar matemáticas; aprenden, por ejemplo, el sistema métrico como responsables de una tienda ficticia, o lo que es una hipoteca cuando les toca pagar un crédito al banco que regenta otro compañero. Tampoco tienen clase de lengua al uso. En su lugar, hacen un periódico todos los días, preparan programas de radio y televisión o charlas con las que matan para siempre el miedo a hablar en público. "Nos interesan todos los ámbitos de su desarrollo, no sólo que sepan mucho de una u otra materia, porque se trata de que adquieran competencias para la vida: que sepan relacionarse, comunicarse, disfrutar", dice Emilio Martín, director del centro.El proyecto educativo de Amara Berri, donde estudian 1.300 alumnos de dos a doce años, rompe con la idea tradicional de que el profesor es el que enseña y el niño el que aprende. "Es un proyecto de crecimiento para toda la comunidad educativa. Aquí todos enseñamos y aprendemos", explica el director. Todos sus integrantes participan en la elaboración de un programa muy pegado a la vida. "Cuando incluimos en él 'acusar la presencia del otro' es porque nos damos cuenta de que, a veces, al vivir tan deprisa, pasamos al lado de la gente sin saludar".
Amara Berri, declarado en 1990 Centro de Innovación Educativa del Gobierno vasco, siempre ha funcionado con planteamientos de ciclo, antes incluso de la LOGSE. De hecho, niños de distintos cursos están mezclados en las aulas porque se busca deliberadamente la diversidad. No sólo de edades, también de capacidades: se entiende que resulta enriquecedor para toda la comunidad educativa. Por eso mismo los niños con necesidades especiales reciben todo el apoyo posible dentro de las aulas ordinarias.
En este centro no funcionan por asignaturas propiamente dichas. "Aunque estén ahí", apostilla el director. "Lo que hacemos es montar actividades que llamamos contextos sociales" para el aprendizaje cooperativo o individual. Por ejemplo, en un mismo aula puede haber una zona para las adivinanzas y otra para preparar charlas en grupo. Los chavales tienen que repartirse el trabajo, decidir el enfoque, buscar la información, seleccionarla, preparar su intervención... Y sacudirse el miedo a hablar en público. Los pequeños simplemente se sientan ante el micrófono y hablan; los mayores, se preparan sus charlas con vídeo o Power Point.
Lo que ha hecho Amara Berri es recuperar la filosofía del juego con intencionalidad educativa, de cooperación, de responsabilidad... Porque los alumnos juegan a ser periodistas cuando se sientan a leer la prensa del día, analizan las noticias de la escuela y deciden qué temas destacar en su periódico. "Pero al mismo tiempo están realizando un trabajo serio que desarrolla muchas de sus competencias. Eso sí, lo hacen a su manera", explica el director. El 22 de marzo, se vanaglorian los chavales, fue el segundo diario en publicar la noticia del alto el fuego de ETA. Le dieron la misma importancia en portada que a la rotura de menisco de una de sus profesoras.
La escuela, repartida en cinco edificios, es realmente un centro de puertas abiertas. No hay aulas cerradas. Ni profesores marcando distancia con sus alumnos desde la pizarra. Ni hileras de pupitres. Los niños cambian de zona dentro de su clase o salen de ella sin levantar la mano ni pedir permiso. Y se respira sensación de libertad, en ningún caso de caos. Y eso que los niños van y vienen, se mezclan: mientras unos representan su obra de teatro otros les graban para los programas de televisión del día.
Ésta es la escuela que ha vivido siempre Ione, de 10 años. Por eso, cuando hace ya tiempo conoció por sus amigas del barrio que había otra forma de aprender, con libros de texto y exámenes, se quedó perpleja. "¿Y no tenéis tele ni radio? ¡Qué aburrido!". Su madre, Amaia Gorosabel, es profesora de Educación Especial en Amara Berri, donde comenzó a trabajar hace 22 años. "La decisión de traerla al centro no fue fácil, porque siempre piensas que es mejor que tu hija esté escolarizada en un sitio distinto a tu lugar de trabajo. Pero creo en este sistema, muy activo, participativo y vivencial, y me dio pena llevarla a un centro más típico, con libros de texto y forrándose a exámenes". Aquí sólo se utilizan los controles como una metodología más en los dos últimos cursos: la información se busca. "Si antes ya era impensable lo del libro de texto si se quería fomentar la formación y la capacidad crítica, hoy, en la era de la información, mucho más", afirma Martín.
Gorosabel nunca tuvo las dudas sobre la eficacia del sistema que sí asaltaron a los primeros padres que llevaron a sus hijos a Amara Berri. "Se ha comprobado que cuando llegan al instituto no obtienen resultados más bajos que sus compañeros y están más preparados en otros aspectos", añade. "Al hacer tantas actividades, trabajar con tantos profesores, con niños de otras edades y capacidades, desarrollan muchos recursos", sentencia.
En Amara Berri les educan para que aprendan a disfrutar de lo que hacen. Y, además, "para hoy, no para el día de mañana", dice Martín. "Porque la vida es hoy".

Orígenes y expansión

El origen del Amara Berri hay que buscarlo en Jesuitas de Durango en 1972. "Eran los últimos años del franquismo y había muchas iniciativas educativas, movimientos asamblearios y ganas de cambiar el sistema para que la comunidad escolar participara, los chavales tuvieran protagonismo en su aprendizaje y el rol del profesorado fuera cambiando", cuenta Emilio Martín, el director de esta escuela. Todo se quedó en un intento y en un libro, La escuela que pudo ser. Pero Loli Anaut, impulsora de ese sistema, se trasladó en 1979 a Amara Berri y empezó a montar el proyecto en educación infantil. Poco a poco, los profesionales se fueron acercando a conocer esa innovadora propuesta educativa. "Los primeros años fueron muy agradables, porque creas algo en lo que crees y eso es enriquecedor, pero también muy duros y complicados. Había que romper muchos clichés", cuenta el actual director de Amara Berri. Los niños de infantil fueron pasando de curso y se implantó el sistema hasta los 12 años. En 1990 el Gobierno vasco declaró la escuela Centro de Innovación Educativa. A partir de entonces se creó un equipo para asesorar a las escuelas que habían mostrado su interés en conocer el sistema Amara Berri. Hoy existe en el País Vasco una red de 20 centros que enseñan bajo los mismos parámetros de este colegio, que tiene, además, estrechas relaciones con varias escuelas de Canarias, Cataluña, Navarra y Zaragoza.

Gipuzkoa

GIPUZKOA

*CEP Amara Berri LHI (Donostia)

*CEP Harri Berri-Olela LHI (Donostia)

*Maria Reina eskola (Donostia)

*CEP Ondarreta LHI (Andoain)

*CEP Murumendi LHI (Beasain)

*CEP Urdaneta LHI (Ordizia)

*Zestoako Herri eskola (Zestoa)

*Zumaiako Herri eskola (Zumaia)

*Txinkorta Herri eskola (Bidegoian)

Araba

ARABA

*Etxaurren ikastola (Zuhatza-Aiara)

*Okondo HE (Okondo)